(of) public interest

Η ατομική έκθεση του Jonas Dahlberg με τίτλο (Of) Public Interest είναι η πρώτη από μια σειρά εκθέσεων στο TAVROS.

Στο έργο Notes on a Memorial (2018), ο Dahlberg καταγράφει, με μια φαινομενικά συναισθηματικά αποστασιοποιημένη ματιά, την πορεία της στενής του σχέσης με τα γεγονότα της 22ης Ιουλίου 2011, ξεκινώντας από την ανοιχτή πρόσκληση που απηύθυνε το νορβηγικό κράτος για τη δημιουργία ενός δημόσιου μνημείου. Η νικητήρια πρότασή του, Memory Wound, πρότεινε μια τομή στη χερσόνησο Sørbråten, που βλέπει προς το Utøya — μια μόνιμη ρήξη, μια υπενθύμιση της οριστικότητας της απώλειας των θυμάτων.

Κατά τη διάρκεια των 27 λεπτών και 55 δευτερολέπτων που εκτυλίσσεται η ταινία, παρακολουθούμε τις λεπτομέρειες μιας αλληλουχίας γεγονότων: την τρομοκρατική επίθεση, τη διαδικασία σχεδιασμού που οδήγησε στην πρόταση, την επιλογή του έργου Memory Wound, τον θόρυβο των μέσων ενημέρωσης και τη δημόσια αντίδραση που οδήγησαν τελικά στην ακύρωση του μνημείου — παράλληλα με μια πιο προσωπική απώλεια, εκείνη του ίδιου του πατέρα του Dahlberg. Το Notes on a Memorial αποτελεί ένα πυκνό ταξίδι στον χρόνο, μια σκοτεινή αφήγηση γεννημένη από το τραύμα, το πένθος, τις μνήμες και ό,τι ακολουθεί.

Το βασικό υλικό της ταινίας είναι ένα ατελείωτο τοπίο πληροφορίας, κατασκευασμένο αποκλειστικά από ψηφιακές εικόνες και δεδομένα, με τη χρήση διαφορετικών λογισμικών, δορυφορικών απεικονίσεων και στατιστικών. Σε αντίθεση με τις σκανδιναβικές noir φωτοσκιάσεις που χαρακτήριζαν προηγούμενες ταινίες — με τη σιωπηλή ένταση και τα άδεια σκηνικά — το σκοτάδι πλέον εντοπίζεται στην πραγματική ζωή. Μια λεπτή κόκκινη γραμμή ρέει σαν αίμα στα διαγράμματα, ίσως ο παλμός της καρδιάς αυτής της αφήγησης. Ο Dahlberg δεν αποστασιοποιείται· αντίθετα, η δική του φωνή αφηγείται την προσωπική του εμπειρία, διαποτισμένη από την πίστη του ότι οι δημόσιοι χώροι όπου μπορούν να διατηρηθούν οι μνήμες είναι ουσιαστικοί για την υπέρβαση του τραύματος. Η ταινία είναι βαθιά προσωπική και, ωστόσο, ο βασικός της πρωταγωνιστής είναι ένα ολιστικό τοπίο: εσωτερικό, εξωτερικό, ψηφιακό, πολιτικό και τελικά φυσικό. Πρόκειται για ένα ήσυχο ταξίδι του νου, χωρίς σαφή κάθαρση.

Το View Through a Park (2009) μοιάζει αρχικά έντονα κινηματογραφικό. Χρησιμοποιώντας παραδοσιακά αφηγηματικά εργαλεία, το βλέμμα μας ακολουθεί τη συνεχή ροή της κάμερας μέσα και έξω από ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους. Σε διαρκή κίνηση, προς τα μέσα και προς τα έξω, αλλά άδειο από ζωή. Η πόλη που απεικονίζεται είναι ανησυχητικά κενή, ένα κενό «σπίτι». Ποιος έχει το δικαίωμα να εισέλθει στο κλειδωμένο δημόσιο πάρκο; Σε ποιον ανήκει αυτός ο χώρος και πού έχουν εξαφανιστεί όλοι; Χωρίς υποδείξεις ή εξηγήσεις, οδηγούμαστε ξανά σε έναν σκοτεινό, εσωτερικευμένο τόπο, όπου κυριαρχεί μια δυσοίωνη αίσθηση, που υποδηλώνει κάτι μη φυσιολογικό μέσα στην απόλυτη σιωπή της ταινίας.

Στο έργο του Dahlberg το τοπίο αποτελεί σταθερά. Πλέον, αυτό το βλέμμα μεταφέρεται στο δικό μας πλαίσιο, ανοίγοντας νέες πιθανές αναγνώσεις και αφηγήσεις. Και τα δύο έργα που εκτίθενται θέτουν ερωτήματα που βρίσκονται στον πυρήνα του νέου χώρου TAVROS και της επιμελητικής προσέγγισης των Μαρία-Θάλεια Καρρά και Όλγα Χατζηδάκη: οι μεταβαλλόμενες μορφές του δημόσιου λόγου, τα όρια μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού χώρου, η κατασκευή ή η διαγραφή της μνήμης, η τέχνη στον δημόσιο χώρο και οι πολλαπλές μετατοπίσεις της γλώσσας, του τόπου και της ταυτότητας.

Χρησιμοποιώντας τα έργα του Dahlberg ως αφετηρία για συζητήσεις, το TAVROS σε συνεργασία με το insidestory.gr — τη συνδρομητική ειδησεογραφική πλατφόρμα που εστιάζει στη δημοσιογραφία μεγάλης φόρμας στην Ελλάδα — διοργανώνει ένα παράλληλο πρόγραμμα ομιλιών.

ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2019, 18:00–20:00 | Συζήτηση
Κοινές ιστορίες από (μη) ασφαλείς τόπους
Ομιλητές: Θάλεια Πορτοκάλογλου, Amina Moskof (ψυχοθεραπεύτρια), Ribwar Qobadi (διερμηνέας και ποιητής)
Συντονίστρια: Κατερίνα Οικονομάκου (δημοσιογράφος)

Πώς μιλάμε για το τραύμα και πώς ερχόμαστε κοντά για να θεραπευτούμε; Καθημερινές συζητήσεις, μικρά βήματα, εξαιρετικό θάρρος, οι παγίδες και οι διεξόδοι που προσφέρει η γλώσσα, το δράμα και η έκφραση. Μια συζήτηση που αγγίζει το συχνά επώδυνο παρελθόν και τα υποσχόμενα μέλλοντα.
Η Amina Moskof εργάζεται ιδιωτικά ως ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια. Τα τελευταία πέντε χρόνια επιβλέπει επαγγελματικές ομάδες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των προσφύγων (Babel, κέντρο ψυχικής υγείας για μετανάστες και πρόσφυγες).
Η Θάλεια Πορτοκάλογλου συνεργάζεται με το Melissa Network, δημιουργώντας ένα καινοτόμο σχήμα ψυχοθεραπείας για γυναίκες πρόσφυγες.
Ο Ribwar Qobadi είναι διερμηνέας και ποιητής.
Το νέο βιβλίο της Κατερίνας Οικονομάκου «Estrogo Nahama: The Singer of Auschwitz, Thessaloniki 1918 – Berlin 2000» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κάπον.

Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου 2019, 18:00–20:00 | Συζήτηση
Πώς θυμόμαστε για να μην ξεχάσουμε;
Ομιλητές: Ζάφος Ξαγοράρης (καλλιτέχνης που εκπροσώπησε τη Βενετία στην 58η Μπιενάλε), Τάσος Σακελλαρόπουλος (επικεφαλής του Τμήματος Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη), Alexandra Stratou Αλεξάνδρα Στράτου (αρχιτέκτονας, επίκουρη διδάσκουσα στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών),
Συντονιστής: Αλέξανδρος Μασσαβέτας (δημοσιογράφος και συγγραφέας)

Σκέψεις γύρω από τη μνήμη και τον δημόσιο χώρο: με ποια εργαλεία και στρατηγικές μπορούν να μοιραστούν οι συλλογικές μνήμες; Πώς τα μνημεία επηρεάζουν τον τρόπο που ζούμε και θυμόμαστε μέσα στον αστικό χώρο; Και τελικά, πόσος χρόνος χρειάζεται για να ξεχάσουμε;